Overslaan en naar de inhoud gaan
Rozen voor familie Wertheim

Vier struikelstenen gelegd in Petrus Dondersstraat

Op vrijdagochtend 22 juli 2011 werden 4 struikelstenen gelegd in het trottoir voor de woning Petrus Dondersstraat 24. Jaap Wertheim, geboren in 1939 in Geldrop, woonde als klein jongetje in het begin van de oorlog met zijn ouders in het Witte Dorp. De struikelstenen gedenken zijn oma, vader, oom en tante, die allemaal tijdens de oorlog in verschillende kampen en omstandigheden zijn omgekomen.

  

Jaap’s oma, Hester Wertheim-Cohen (genaamd Stella) werd in 1883 in Den Bosch geboren. Zij was getrouwd met Jacob Wertheim, die al voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was overleden. Zij hadden drie kinderen, Jaap’s vader Herman (1912) en zijn tante Emilie (1909), allebei geboren in Strijp. De jongste van het  gezin Wertheim, Elias (1920), werd in Eindhoven geboren.
Herman Wertheim, de oudste zoon uit het gezin Wertheim-Cohen, was handelaar in tabak. Hij was getrouwd met Esther Rosenfeld. In 1936 verhuisde hij met zijn vrouw van Amsterdam naar Eindhoven. Het gezin is tijdens de oorlog ook ondergedoken geweest. Herman Wertheim werd echter verraden, opgepakt en gedeporteerd naar Auschwitz. Hij stierf vermoedelijk in januari 1945 tijdens de dodenmars van Auschwitz naar Dachau.

 

 

Emilie was secretaresse bij Philips. Samen met haar moeder Hester Wertheim-Cohen werd ze gevangen gezet in kamp Vught, waar ze bij het Philips Kommando werkte. Zij overleed op 9 december 1943 in Kamp Vught. Haar moeder werd samen met de overige medewerkers op 3 juni 1944 naar Auschwitz gedeporteerd. Zij werd op 31 december 1944 in dit concentratiekamp vermoord.
De jongste zoon Elias Wertheim werd op 16 februari 1945 in Mauthausen op 24-jarige leeftijd vermoord. Jaap Wertheim en zijn moeder Esther Wertheim-Rosenfeld overleefden als enigen de oorlog.

 

De familie Wertheim, verre familieleden, vrienden, kennissen, bewoners van het Witte Dorp en leden van de Commissie Struikelstenen Eindhoven waren aanwezig bij het leggen van de 4 struikelstenen in het trottoir voor de woning Petrus Dondersstraat 24 door de Duitse kunstenaar Günter Demnig. Hij is de bedenker van wat inmiddels het grootste oorlogsmonument in Europa is. Er liggen intussen 30.000 struikelstenen in vele landen.

 

Jaap Wertheim vertelde tijdens het leggen van de stenen over het lot van zijn familie, maar ook over wat  hijzelf heeft meegemaakt als klein jongetje in die oorlogsjaren. Hij strooide as, die hij had meegenomen vanuit Auschwitz, over de struikelstenen. Daarna sprak hij samen met zijn kleinzoon Benjamin Goldberg het Joodse gebed Kaddisj uit.

 

 

Carola Eijsenring vertelde aan het gezelschap dat zij de gedenksteen van tante Emilie heeft geadopteerd. Zij is directeur van Indigo-Wereld, dat gevestigd is in Eindhoven. Dit bedrijf staat voor het bundelen van interculturele krachten en het verhelderen van communicatie tussen werelden van verschil. Carola richt zich o.a. op verhalen àchter een persoon, een probleem of een plan. Zo is zij ook bekend met het project van de struikelstenen. Zij was er door geboeid en toevallig bleek dat Emilie Wertheim net als zijzelf op 2 augustus is geboren.

 

Enkele mensen legden een krans van witte rozen rond de stenen. Daarna werd er nog lang gepraat. Zo kwam Jaap Wertheim oog in oog te staan met de 90-jarig Eddy Cohen, een ver familielid van zijn moeders kant. Ook kwam Jaap met Thomas van Waveren aan de praat. Thomas woonde  vroeger op het Burghplein en was bevriend met Kees Voogd, broer van Jaap z’n vriend Teun Voogd. Met deze plechtigheid zijn er nu totaal 9 struikelstenen in het Witte Dorp gelegd.

 

Klik hier voor een video-impressie van deze bijzondere bijeenkomst.       

Foto's en tekst: Karel Smit